Gestorven aan de ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is een dodelijke ziekte. Vaak overlijden mensen voordat ze helemaal aan het einde van de ziekte zijn gekomen door lichamelijke complicaties. Ons mam ook, 7 dagen geleden is zij overleden, door de heupbreuk en alles wat er daarna in werking is gezet qua pijnbestrijding en abstinerend beleid. Doordat wij als familie niet wilden dat ons mam wakker werd gemaakt om te eten en drinken kreeg zij al snel weinig vocht meer binnen en na een paar dagen wilde zij zelf niet meer eten of drinken. Zelfs op het vochtig maken van haar lippen reageerde zij niet meer. Haar spierkracht bleef lang sterk, als ik haar hand vastpakte had ze nog tot een paar dagen voor haar overlijden een reflex, en kneep ze me terug. Dat was voor mij belangrijk, al is het waarschijnlijk een illusie: ik had het idee dat ze wist dat ik er was.

Ik weet niet of zij vredig is gestorven. Tot 3 uur ‘s nachts zijn mijn broers en ik bij haar gebleven en de nachtzuster vertelde ons dat zij ondanks haar reutelende ademhaling en diepe slaap toch nog sterk was en het leek haar niet dat ons mam zo snel al zou sterven. Toch werd ik een paar uur later, vroeg op zondagochtend, gebeld dat het kritiek was en voordat ik er was, was zij overleden. Stilletjes er tussen uit geknepen, zonder dramatisch gedoe, het past bij ons mam.

Vanaf het moment dat ons mam haar heup brak (of dit in ieder geval werd geconstateerd) tot aan haar overlijden heeft 8 dagen geduurd. Ik heb daarvan de eerste 7 dagen geen moment gehad waarop ik dacht of vond dat zij rustig en vredig lag te slapen. Ik zag de vertrokkenheid in haar gezicht, angst of pijn was leesbaar uit haar gilletjes en haar gespannen lijf. De dag voor haar dood heeft zij bij de verzorgingsmomenten nog steeds veel pijn gehad en had zij zelfs nog de kracht te schreeuwen.

Ze heeft een prachtig afscheid gehad. Bloemen, mooie muziek (Billie Holiday en Bach), warmte. Velen kwamen naar haar begrafenis, waar liefdevol en ook met humor werd gesproken en terug gekeken op haar leven, op haar als volwaardig mens. Natuurlijk kwam de ziekte van Alzheimer aan bod maar het viel mij op dat die ziekte ineens tot een klein stukje was gereduceerd. Ze werd vooral herinnerd zoals zij was in haar gezonde geest.  74 jaar is ze geworden, waarvan ze zo’n 8 jaar met de ziekte van Alzheimer leefde, en de laatste 2 of 3 daarvan was zij zeer dement. Een graf is er nu, met een geimproviseerd kruis want de gedenksteen is nog niet klaar. Ze wilde graag begraven worden, onder de grote eik in de tuin waar zij tot het laatste jaar woonde met ons pap. Maar dat mocht natuurlijk niet van de gemeente. Nu ligt ze begraven op het kerkhof van het dorp waar zij is geboren, getogen en gestorven, uitkijkend op de velden aan de achterkant en op de kerk aan de voorkant, twee uitzichten die zij vaak heeft geschilderd. Ze ligt op een plek waar ze graag kwam.

Ik geloof niet in een hiernamaals, in welke vorm dan ook. Toch merk ik dat ik blijf praten tegen haar, bij dingen die ik zie die me aan haar doen denken en dat is momenteel veel. En ik voel haar aanwezigheid, niet in de lege huls van haar opgebaarde lichaam, of aan het graf dat nu nog bedolven ligt onder bloemen, maar ik voel haar in de grijze lucht en de krijsense ganzen en de waterige zon en natuurlijk in mijzelf en in mijn dochter.

Ons mam is niet meer, naast het lege verdriet is de opluchting er ook: dat ik niet meer bang hoef te zijn dat zij pijn heeft in een uitzichtloze situatie, dat ik me niet meer schuldig hoef te voelen over haar leed waar ik alles aan heb gedaan om het te verzachten maar wat niet weg te nemen was. Ons mam had geen angst voor de dood en zij zou zeggen ‘dag meisje, het is goed zo.’

~ door catalina72 op 25/01/2010.